Zdrowie mężczyzny›Prostata i układ moczowy›Wizyta u urologa: jak wygląda
01 Gabinet urologiczny
Wizyta u urologa jak wygląda
Większość mężczyzn odkłada tę wizytę z powodu wyobrażenia, które ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Prawdziwa wizyta to w dwóch trzecich rozmowa, w jednej trzeciej krótkie badanie, a najbardziej krępujący jej element trwa kilkanaście sekund. Poniżej opisujemy przebieg po kolei, razem z tym, co warto przynieść ze sobą.
Konsultacja lekarska 59,00 zł. Płacisz za pracę lekarza, nie za sam dokument. Przy odmowie z przyczyn medycznych opłatę zwracamy.
02 Odpowiedź w dwóch zdaniach
Krótka odpowiedź: jak przebiega wizyta u urologa
Wizyta zaczyna się od szczegółowego wywiadu o objawach ze strony układu moczowego i sfery seksualnej, przebytych zabiegach oraz przyjmowanych lekach, często uzupełnionego krótkim kwestionariuszem. Następnie lekarz bada brzuch, prącie i mosznę, u mężczyzn z objawami moczowymi ocenia gruczoł krokowy przez odbytnicę, a w razie potrzeby wykonuje ultrasonografię lub pomiar strumienia moczu i na tej podstawie proponuje dalsze postępowanie.
Rozmowa jest tu narzędziem diagnostycznym, a nie wstępem do właściwego badania. Urolog pyta o rzeczy, które w codziennej rozmowie się pomija: jak długo trzeba czekać na rozpoczęcie strumienia, czy strumień przerywa się w trakcie, ile razy w nocy zdarza się wstać do toalety, czy po oddaniu moczu zostaje uczucie niepełnego opróżnienia. Odpowiedzi układają się w obraz, którego żadne badanie obrazowe nie zastąpi.
- Wywiad ukierunkowanyObjawy z dolnych dróg moczowych, wzwody, wytrysk, ból, krew w moczu lub w nasieniu, przebyte zakażenia, kamica, zabiegi i urazy okolicy krocza. Do tego choroby przewlekłe, w szczególności cukrzyca i nadciśnienie.
- Kwestionariusz objawówNajczęściej używany jest zestaw siedmiu pytań ocenianych w skali punktowej, znany jako IPSS. Pozwala porównywać nasilenie objawów przy kolejnych wizytach. Sam kwestionariusz opisaliśmy przy teście IPSS.
- Badanie brzucha i okolicy nadłonowejLekarz ocenia, czy pęcherz nie jest wyczuwalny ponad spojeniem łonowym, co świadczyłoby o zaleganiu moczu, i sprawdza bolesność okolicy lędźwiowej.
- Badanie prącia i mosznyOcena ujścia cewki, napletka, skóry, wielkości i spoistości jąder, najądrzy oraz obecności poszerzonych naczyń. Trwa krótko i wykonywane jest w pozycji stojącej oraz leżącej.
- Badanie gruczołu krokowego przez odbytnicęOcena wielkości, symetrii, spoistości i bolesności. Przy prawidłowym wyniku nie wyklucza zmian rozrostowych, dlatego zestawia się je z wynikiem PSA.
- Badania dodatkowe w gabinecieUltrasonografia jamy brzusznej z oceną zalegania moczu po mikcji, ultrasonografia moszny oraz pomiar strumienia moczu. Nie każda wizyta obejmuje wszystkie z nich.
03 Dlaczego akurat tak
Dlaczego tak się dzieje
Układ moczowy mężczyzny jest w dużej części niedostępny dla oka i ręki, więc urolog odtwarza jego pracę pośrednio: z opisu strumienia, z liczby nocnych pobudek, z objętości moczu pozostającej po mikcji. Badanie fizykalne dokłada do tego jedyne dwa narządy, które da się ocenić dotykiem, czyli mosznę i gruczoł krokowy.
Stąd bierze się nacisk na szczegółowy wywiad. Pytanie o to, czy strumień trzeba rozpoczynać wysiłkiem, rozdziela przeszkodę w odpływie od nadreaktywności pęcherza, a te dwa stany leczy się w przeciwnych kierunkach. Pytanie o liczbę nocnych pobudek odróżnia problem urologiczny od nadmiernej produkcji moczu w nocy, która bywa objawem cukrzycy, bezdechu sennego albo niewydolności serca. Bez tych rozróżnień leczenie trafia w objaw, a nie w przyczynę.
Badanie przez odbytnicę utrzymało się w praktyce, bo tylna powierzchnia gruczołu krokowego przylega bezpośrednio do ściany odbytnicy i jest to jedyne miejsce, w którym da się wyczuć twarde ognisko albo asymetrię. Nie wykrywa wszystkiego, dlatego traktuje się je jako uzupełnienie badania krwi. Zależność między jednym a drugim opisaliśmy przy podwyższonym PSA, gdzie ważna jest też informacja, że inhibitory 5-alfa-reduktazy, czyli finasteryd 1 mg i 5 mg oraz dutasteryd 0,5 mg, wszystkie wydawane w Polsce z przepisu lekarza, zaniżają wynik mniej więcej o połowę.
Osobne miejsce mają pytania o sferę seksualną. Urolog zadaje je nawet wtedy, gdy pacjent przyszedł z powodu strumienia moczu, ponieważ część leków stosowanych w chorobach gruczołu krokowego zmienia wytrysk, a zaburzenia wzwodu bywają wczesnym sygnałem choroby naczyń. W drugą stronę działa to tak samo: mężczyzna zgłaszający problem ze wzwodem dostaje pytania o ciśnienie, cukier i palenie, bo od tego zależy, czy w ogóle wolno rozpocząć leczenie. Wpływ obciążenia psychicznego na ten obraz opisaliśmy przy erekcji a stresie i zmęczeniu.
Wreszcie kwestia czasu trwania. Krótka wizyta nie znaczy pobieżna. Urolog prowadzi wywiad w ustalonej kolejności, a większość badania fizykalnego zajmuje niecałe pięć minut, ponieważ ocenia obszar niewielki i dobrze dostępny. Dłużej trwa dopiero wtedy, gdy w gabinecie wykonywane jest badanie obrazowe albo pomiar strumienia.
04 Praktyka
Co to zmienia w postępowaniu
Skoro największą wartość ma wywiad, największą różnicę robi przygotowanie. Mężczyzna, który przychodzi ze spisem leków, wynikami z ostatniego roku i notatką o objawach, wychodzi z gabinetu z planem, a nie ze skierowaniem na badania, które można było wykonać wcześniej.
- Zbierz dokumentację w jednym miejscuWyniki PSA z datami, badania moczu, opisy ultrasonografii, karty wypisowe po zabiegach. Kolejność wyników w czasie mówi więcej niż pojedyncza liczba.
- Spisz leki razem z dawkamiW tym preparaty bez recepty i suplementy. Część leków stosowanych w nadciśnieniu, w chorobach psychicznych oraz preparaty ziołowe wpływają na oddawanie moczu i na wzwody.
- Prowadź dzienniczek mikcji przez dwie dobyGodzina, przybliżona objętość, uczucie parcia. Dwie doby wystarczą, żeby rozdzielić nadmierną produkcję moczu w nocy od problemu z odpływem.
- Wypełnij kwestionariusz przed wizytąPunktacja daje lekarzowi liczbę wyjściową, do której porówna stan po leczeniu. Bez niej ocena poprawy opiera się na pamięci pacjenta sprzed kilku miesięcy.
- Ustal, po co idzieszDiagnostyka nowego objawu, kontrola leczenia albo kontynuacja recepty to trzy różne wizyty. Powiedzenie tego na wstępie porządkuje przebieg spotkania.
- Zapytaj o dalszy plan przed wyjściemJakie badanie i kiedy, po jakim czasie ocena skuteczności leczenia, co zrobić przy pogorszeniu. Te trzy odpowiedzi zamykają wizytę.
Wywiad medyczny
Opisujesz objawy, czas ich trwania, choroby przewlekłe i wszystkie przyjmowane leki, także te bez recepty. Zwykle kilka minut.
Opłata
59,00 zł online. BLIK, karta albo Link. Kwota widoczna przed potwierdzeniem zamówienia.
Ocena lekarza
Lekarz sprawdza przeciwwskazania i interakcje, zagląda do historii leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i w razie potrzeby dopytuje w wątku wiadomości.
Decyzja
Przy decyzji pozytywnej kod e-recepty przychodzi na e-mail. Realizujesz go z numerem PESEL w dowolnej aptece w Polsce.
Pełny opis procedury razem z listą danych, o które prosimy, znajduje się na stronie jak to działa. Zasady kontynuacji leczenia zebraliśmy przy przedłużeniu recepty na leki urologiczne.
06 Bezpieczeństwo
Kiedy zgłosić się do lekarza
Część objawów urologicznych nie mieści się w kalendarzu wizyt planowych. W poniższych sytuacjach właściwym adresem jest oddział ratunkowy, a nie rejestracja poradni.
Jedź na SOR lub dzwoń pod 112
- Całkowite zatrzymanie moczu z silnym parciem i bólem podbrzusza mimo braku możliwości oddania moczu. Pęcherz wymaga odbarczenia, a żaden lek doustny tego nie zastąpi.
- Nagły, bardzo silny ból jądra z obrzękiem moszny, często z wymiotami. Podejrzenie skrętu jądra oznacza wyjazd w ciągu godzin.
- Krew w moczu ze skrzepami, zwłaszcza gdy utrudnia oddawanie moczu. Wymaga oceny i często założenia cewnika z płukaniem pęcherza.
- Gorączka z dreszczami i bólem okolicy lędźwiowej lub krocza. Odmiedniczkowe zapalenie nerek i ostre zapalenie gruczołu krokowego mogą prowadzić do posocznicy.
- Ból w klatce piersiowej lub duszność przy wysiłku, w tym podczas współżycia. To pytanie do kardiologa, zanim ktokolwiek zajmie się erekcją.
Wizyty planowej wymagają natomiast: pogarszający się strumień moczu, nocne wstawanie do toalety, wyczuwalny guzek w jądrze, podwyższone stężenie PSA, nawracające zakażenia dróg moczowych, krew w nasieniu oraz zaburzenia wzwodu utrzymujące się dłużej niż kilka miesięcy. Pełną listę z podziałem na pilność zebraliśmy na stronie o tym, kiedy zgłosić się do urologa.
07 Pierwsze kroki
Co możesz zrobić teraz
Przygotowanie do wizyty mieści się w kwadransie, a decyduje o tym, czy wyjdziesz z gabinetu z rozpoznaniem, czy z odesłaniem na badania.
- Zapytaj przy rejestracji o pełny pęcherz. Ultrasonografia pęcherza i pomiar strumienia moczu wymagają wypełnienia, a wizyta bez tego przygotowania kończy się kolejnym terminem.
- Wypisz objawy z datą początku i zaznacz, czy narastają, czy utrzymują się na tym samym poziomie. Kartka jest lepsza niż pamięć w gabinecie.
- Zabierz stare wyniki, nawet sprzed kilku lat. Przy PSA liczy się kierunek zmian w czasie, a nie sama ostatnia liczba.
- Przygotuj pytania, które chcesz zadać. W stresie ulatują nawet te najważniejsze. Zestaw punktów wyjściowych zebraliśmy w artykule o dziesięciu pytaniach do urologa.
- Nie odstawiaj samodzielnie leków przed wizytą. Lekarz potrzebuje obrazu tego, co dzieje się w trakcie leczenia, a nie po jego przerwaniu.
- Powiedz wprost o problemach ze wzwodem lub wytryskiem, nawet jeśli przyszedłeś w innej sprawie. To informacja diagnostyczna, a nie temat poboczny.
08 Pytania czytelników
Pytania, które wracają najczęściej
Ile trwa pierwsza wizyta u urologa?
Zwykle od piętnastu do trzydziestu minut, przy czym większość tego czasu zajmuje rozmowa, a nie badanie. Jeśli w gabinecie wykonywana jest ultrasonografia albo pomiar strumienia moczu, wizyta wydłuża się o kilkanaście minut, a przed uroflowmetrią dochodzi jeszcze czas potrzebny na wypełnienie pęcherza. Kontrola u pacjenta prowadzonego od dawna trwa krócej, bo sprowadza się do omówienia wyników i oceny skuteczności dotychczasowego leczenia.
Czy urolog zawsze bada przez odbytnicę?
Nie zawsze, choć u mężczyzn zgłaszających objawy z dolnych dróg moczowych oraz przy ocenie gruczołu krokowego jest to badanie podstawowe. Trwa kilkanaście sekund, wykonuje się je w rękawiczce z użyciem żelu i pozwala ocenić wielkość, spoistość oraz bolesność gruczołu. U mężczyzny, który zgłasza się z powodu problemów ze wzwodem bez objawów moczowych albo z powodu zmiany na skórze prącia, badanie to często nie jest potrzebne. Lekarz zawsze uprzedza, co zamierza zrobić, i pyta o zgodę.
Jak przygotować się do wizyty u urologa?
Przydają się trzy rzeczy: spis wszystkich przyjmowanych leków razem z preparatami bez recepty, dotychczasowe wyniki badań, w tym stężenie PSA, badanie moczu i opisy badań obrazowych, oraz krótka notatka o objawach z datą ich początku. Na badanie ultrasonograficzne pęcherza i na pomiar strumienia moczu przychodzi się z wypełnionym pęcherzem, więc lepiej dopytać przy rejestracji, czy tego dnia będą wykonywane. Higiena okolic intymnych jest oczywista i wystarczy zwykła kąpiel.
Czy do urologa potrzebne jest skierowanie?
W ramach Narodowego Funduszu Zdrowia do poradni urologicznej potrzebne jest skierowanie od lekarza, najczęściej od lekarza rodzinnego. Wizyta prywatna skierowania nie wymaga. Skierowanie nie jest też potrzebne w stanie nagłym, kiedy pacjent trafia na oddział ratunkowy albo do izby przyjęć, na przykład z powodu zatrzymania moczu lub ostrego bólu moszny.
Czy urolog wystawi receptę na kolejny okres bez wizyty?
Przy leczeniu prowadzonym od dawna i stabilnym przebiegu kolejną receptę można dostać po konsultacji zdalnej, ponieważ lekarz opiera się wtedy na wywiadzie, historii leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i wynikach badań kontrolnych. Rozpoczęcie leczenia oraz każda zmiana obrazu klinicznego wymagają zbadania pacjenta. Lekarz może odmówić wystawienia recepty, jeśli uzna, że dane z wywiadu nie pozwalają ocenić bezpieczeństwa terapii. Zasady kontynuacji opisaliśmy osobno przy przedłużeniu recepty na leki urologiczne.
09 Czytaj dalej
Powiązane tematy
10 Autorstwo
Autor, recenzja medyczna i źródła
Zakres wywiadu, badania fizykalnego i badań dodatkowych opisujemy zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Kategorie wydawania leków podajemy za Rejestrem Produktów Leczniczych. Zasady dostępu do świadczeń i skierowań przedstawiamy za informacjami płatnika publicznego.
Źródła- EAU Guidelines: Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms, ocena kliniczna
- EAU Guidelines: Sexual and Reproductive Health, wywiad i badanie
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie wydawania finasterydu i dutasterydu
- Narodowy Fundusz Zdrowia: zasady kierowania do poradni specjalistycznych
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dawkowania. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz po indywidualnej ocenie. W stanie nagłego zagrożenia życia zadzwoń pod numer 112.